Ảnh minh họa.
Theo số liệu của Cục Thống kê, CPI tháng 3/2026 tăng 1,23% so với tháng trước, tăng 2,44% so với tháng 12/2025 và tăng 4,65% so với cùng kỳ năm trước, mức cao nhất của tháng 3 trong 5 năm gần đây. Trong bối cảnh CPI hai tháng đầu năm chỉ tăng 2,94%, mức tăng mạnh trong tháng 3 cho thấy áp lực lạm phát đang gia tăng nhanh.
Đáng chú ý, mức tăng 4,65% đã tiệm cận ngưỡng mục tiêu kiểm soát lạm phát khoảng 4,5% của Quốc hội cho năm 2026, đặt ra áp lực điều hành vĩ mô, đồng thời tác động trực tiếp tới các ngành sử dụng nhiều chi phí đầu vào, đặc biệt là ngành Xây dựng.
Giao thông và VLXD dẫn dắt chi phí Ngành
Trong tháng 3/2026, có 9/11 nhóm hàng hóa và dịch vụ tăng giá, trong đó nổi bật là nhóm giao thông, nhà ở, điện nước, chất đốt và VLXD, là những cấu phần liên hệ trực tiếp đến hoạt động xây dựng và hạ tầng.
Nhóm giao thông tăng tới 12,85%, đóng góp lớn nhất vào CPI chung, nguyên nhân chủ yếu do giá xăng tăng 29,72% và dầu diesel tăng 57,03% trong bối cảnh gián đoạn nguồn cung toàn cầu. Giá nhiên liệu tăng kéo theo chi phí vận tải tăng 6,53%, làm gia tăng chi phí logistics trong toàn bộ chuỗi cung ứng xây dựng, từ vận chuyển nguyên liệu đến tổ chức thi công công trình.
Cùng chiều, nhóm nhà ở và VLXD tăng 0,77%, trong đó giá vật liệu bảo dưỡng nhà ở tăng 1,58%, phản ánh trực tiếp áp lực chi phí đầu vào của Ngành. Giá dịch vụ sửa chữa nhà ở tăng 1,20% và giá thuê nhà tăng 0,94% cho thấy chi phí xây dựng không chỉ tăng ở khâu vật liệu mà còn lan sang dịch vụ và vận hành.
Các nhóm chi phí liên quan khác như thiết bị gia đình (+0,33%), y tế (+0,38%), đồ uống và thuốc lá (+0,37%) tiếp tục cho thấy xu hướng chi phí đầu vào lan rộng trên nhiều lĩnh vực, củng cố đặc điểm lạm phát chi phí đẩy.
Ở chiều ngược lại, nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống giảm 0,59% và nhóm văn hóa, giải trí, du lịch giảm 0,05% góp phần kìm hãm CPI, nhưng không đủ bù đắp áp lực từ nhóm năng lượng và vật liệu, hai yếu tố cốt lõi của ngành Xây dựng.
Tính chung quý I/2026, CPI tăng 3,51%, trong đó nhóm nhà ở và VLXD tăng 5,69%, mức tăng cao, đóng góp lớn vào CPI chung. Đáng chú ý, giá vật liệu bảo dưỡng nhà ở tăng tới 12,26%, phản ánh xu hướng tăng của thép, xi măng và các vật liệu cơ bản trong bối cảnh chi phí sản xuất và nhu cầu xây dựng cùng tăng.
Nhóm giao thông tăng 1,07% trong quý, đảo chiều xu hướng giảm của hai tháng đầu năm, chủ yếu do giá nhiên liệu tăng mạnh trong tháng 3.
Bên cạnh đó, yếu tố tài chính - tiền tệ cũng góp phần gia tăng áp lực chi phí. Giá USD trong nước tăng 0,72% và giá vàng tăng 1,54% phản ánh tâm lý thị trường và kỳ vọng lạm phát trong bối cảnh bất ổn địa chính trị. Đồng thời, chỉ số giá sản xuất và giá nguyên nhiên vật liệu đều tăng, cho thấy áp lực chi phí đang hình thành từ khâu đầu của chuỗi sản xuất.
Tác động kép đến doanh nghiệp và dự án xây dựng
Diễn biến CPI tháng 3 cho thấy lạm phát đang quay trở lại, trong đó giá năng lượng là yếu tố trung tâm. Giá dầu thế giới tăng mạnh đã nhanh chóng truyền dẫn vào giá xăng dầu trong nước, kéo theo chi phí vận tải, sản xuất và thi công tăng đồng loạt.
Đối với ngành Xây dựng, tác động không dừng ở chi phí đơn lẻ mà lan tỏa theo chuỗi: từ vận chuyển nguyên liệu đến nhà máy, vận chuyển vật liệu đến công trường, đến vận hành thiết bị thi công. Điều này khiến tổng chi phí dự án tăng theo hiệu ứng cộng dồn, làm gia tăng nguy cơ đội vốn.
Trong bối cảnh năm 2026 đẩy mạnh giải ngân đầu tư công, đặc biệt ở lĩnh vực hạ tầng giao thông, nhu cầu VLXD tăng cao trong khi nguồn cung một số loại vật liệu còn hạn chế, tạo thêm áp lực tăng giá.
Doanh nghiệp xây dựng và sản xuất vật liệu đang đối mặt với ba áp lực chính: chi phí đầu vào tăng nhanh làm co hẹp biên lợi nhuận; rủi ro hợp đồng do đơn giá không còn phù hợp; và áp lực dòng tiền khi nhu cầu vốn lưu động tăng trong điều kiện tín dụng thận trọng.
Lạm phát gia tăng không chỉ ảnh hưởng đến chi phí xây dựng mà còn tác động đến toàn bộ hệ sinh thái ngành, từ BĐS đến đầu tư công. Giá xây dựng tăng có thể kéo theo giá bán BĐS, trong khi sức mua chịu tác động từ thu nhập thực giảm. Đồng thời, biến động giá vật liệu có thể làm thay đổi tổng mức đầu tư và kế hoạch vốn các dự án công.
Trong bối cảnh đó, ngành Xây dựng đặt ra yêu cầu điều hành mới. Trước hết, cần hoàn thiện cơ chế điều chỉnh giá trong hợp đồng xây dựng theo hướng linh hoạt, phản ánh kịp thời biến động thị trường. Đồng thời, tăng cường kiểm soát thị trường VLXD, hạn chế đầu cơ và biến động giá bất hợp lý.
Bên cạnh đó, việc phát triển hệ thống logistics, tối ưu chuỗi cung ứng và thúc đẩy sử dụng vật liệu mới, vật liệu thay thế là giải pháp quan trọng nhằm giảm áp lực chi phí. Doanh nghiệp cũng cần nâng cao năng lực dự báo và quản trị rủi ro trong bối cảnh thị trường biến động.
Diễn biến CPI tháng 3/2026 cho thấy ngành Xây dựng đang bước vào giai đoạn nhạy cảm với biến động chi phí đầu vào, đặt ra yêu cầu tái cấu trúc quản trị chi phí và hoàn thiện cơ chế điều hành, nhằm bảo đảm tính bền vững của hoạt động đầu tư xây dựng trong bối cảnh kinh tế nhiều biến động.