Ảnh minh họa.
Tác động trực tiếp tới nhiều lĩnh liên quan đến VLXD
Giá năng lượng bao gồm xăng, dầu, than và điện là một trong những yếu tố đầu vào quan trọng trong quá trình sản xuất VLXD như: Xi măng, thép, nhựa đường… Doanh nghiệp sản xuất vật liệu phụ thuộc lớn vào năng lượng, cả trực tiếp (đốt than, sử dụng điện cho lò nung, máy móc hoạt động) và gián tiếp (chi phí vận tải nguyên liệu và sản phẩm). Trong đó, chi phí nhiên liệu, điện có thể chiếm một tỷ trọng đáng kể trong tổng chi phí sản xuất, đặc biệt với các vật liệu tiêu tốn nhiều năng lượng như xi măng và thép.
Theo các chuyên gia, giá dầu thô và chi phí điện tăng sẽ đẩy chi phí sản xuất xi măng lên cao, bởi ngành này phụ thuộc nhiều vào năng lượng để nung clinker, đầu vào chính của xi măng. Tương tự, các dây chuyền luyện thép cũng tiêu thụ lớn than và điện, khiến giá thép nhạy cảm với biến động giá năng lượng.
Trong năm 2025, khảo sát thị trường Việt Nam ghi nhận chi phí đầu vào sản xuất vật liệu tăng, trong đó giá nhiên liệu và chi phí điện là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến xu hướng này. Các báo cáo thị trường cho thấy, trong khi xi măng có thể ổn định tạm thời, giá các nguyên liệu khác như thép, cát và đá xây dựng đã có xu hướng tăng nhẹ do chi phí vận tải và nhiên liệu đẩy lên.
Đặc biệt, trong nhiều khu vực, giá cát xây dựng và đá xây dựng tăng mạnh cũng phản ánh mức tăng chi phí vận tải do xăng dầu đội giá. Sự leo thang này không chỉ là áp lực ngay đối với nhà sản xuất vật liệu mà còn tác động tới chi phí thi công, nghiệm thu và phê duyệt các gói thầu xây dựng.
Các biến động về giá năng lượng đã phản ánh ngay vào diễn biến giá cả VLXD trong năm qua. Theo quan sát thị trường, giá xi măng, thép tại nhiều địa phương ghi nhận tăng, khiến doanh nghiệp xây dựng phải điều chỉnh giá bán hoặc đối mặt với chi phí tăng cao. Điều này kéo theo nhiều hệ lụy: Biên lợi nhuận thu hẹp, kế hoạch tài chính bị đảo lộn, thậm chí gây ra tình trạng ngừng thi công tại một số dự án lớn do không thể cân đối chi phí.
Báo cáo của Cục Thống kê (Bộ Tài chính) cũng chỉ ra rằng giá một số mặt hàng VLXD đã tăng đáng kể trong nửa đầu năm 2025, thúc đẩy doanh nghiệp tái cấu trúc chi phí và lựa chọn phương án tiết giảm tiêu thụ năng lượng, từ thay đổi quy trình sản xuất đến ứng dụng công nghệ phục hồi nhiệt dư nhằm giảm điện năng tiêu thụ.
Biến động giá vật liệu không chỉ ảnh hưởng tới doanh nghiệp sản xuất mà còn gây “gánh nặng kép” tới nhà thầu và chủ đầu tư dự án xây dựng. Khi giá thép, xi măng tăng, chi phí tổng đầu tư dự án bị đẩy lên, buộc các bên phải tính toán lại bài toán chi phí lợi nhuận, điều chỉnh tiến độ hoặc tìm nguồn vật liệu thay thế phù hợp hơn.
Trong bối cảnh thị trường bất động sản đang nỗ lực ổn định giá bán và kích cầu, giá vật liệu leo thang càng tạo thêm áp lực khiến giá nhà ở khó giảm, ảnh hưởng tới quyết định của người mua và hiệu quả đầu tư của chủ đầu tư.
Quản lý và giải pháp ứng phó
Để hạn chế tác động tiêu cực từ biến động giá năng lượng tới VLXD, các chuyên gia cho rằng, doanh nghiệp cần ưu tiên áp dụng nhiều giải pháp như: Tăng cường tiết kiệm năng lượng trong sản xuất, ứng dụng công nghệ thu hồi nhiệt dư và tiêu hao hiệu quả điện, nhiên liệu, giúp giảm chi phí sản xuất trực tiếp; xây dựng cơ chế điều chỉnh giá phù hợp và kịp thời cho các gói thầu công trình công nhằm phản ánh đúng chi phí đầu vào thực tế; đa dạng hóa nguồn cung và vật liệu thay thế, khuyến khích sử dụng vật liệu thân thiện môi trường và ít phụ thuộc năng lượng truyền thống.
Biến động giá năng lượng đang là một trong những nhân tố ẩn sâu nhưng có tác động dây chuyền rõ rệt tới VLXD, ảnh hưởng từ sản xuất đến giá thành và triển khai dự án. Trong bối cảnh thị trường đầy biến động, doanh nghiệp, cơ quan quản lý và nhà thầu cần phối hợp linh hoạt để đảm bảo cân bằng giữa chi phí, tiến độ và chất lượng, hướng tới một thị trường VLXD bền vững, hiệu quả trong dài hạn.