Xi măng bền sunfat: Sử dụng ít clinker, thân thiện với môi trường, giảm phát thải
Theo đại diện Tổng công ty VICEM, trong bối cảnh ngành công nghiệp xi măng đối mặt với áp lực giảm phát thải, tiết kiệm tài nguyên và nâng cao hiệu quả sản xuất, VICEM triển khai mạnh mẽ các chương trình nghiên cứu giải pháp, áp dụng khoa học công nghệ đổi mới sáng tạo hướng tới mô hình phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, áp dụng vào sản xuất.
Năm 2025, VICEM Hoàng Thạch tiêu thụ được 22.509 tấn xi măng sunfat, cấp cho các dự án công trình khu vực biển đảo Cát bà, sân bay Gia Bình.
Một trong những chương trình được VICEM đặc biệt quan tâm là nghiên cứu, sản xuất, cung cấp dòng sản phẩm xi măng bền sunfat nhằm đáp ứng kịp thời nhu cầu thị trường. Đây là loại xi măng chuyên dụng cho các công trình có môi trường khắc nghiệt trong xây dựng, công trình tiếp xúc với nước biển như cầu cảng, bến tàu, nhà máy ven biển, công trình ngầm hoặc trong đất như cống, hầm, bể nước, bể xử lý nước thải, cũng như những công trình tại vùng đất có hàm lượng sunphat tự nhiên cao.
Dựa trên tiêu chuẩn kỹ thuật, đội ngũ kỹ thuật VICEM đã tập trung nghiên cứu các sản phẩm xi măng bền sunfat có tính năng chống lại tác động ăn mòn của ion sunfat trong môi trường và đảm bảo tiêu chí là dòng xi măng bền vững, sử dụng ít clinker, thân thiện môi trường, giảm phát thải, phù hợp với yêu cầu kỹ thuật tiêu chuẩn Việt Nam và quốc tế như ASTM (hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật Hiệp hội vật liệu và thử nghiệm Mỹ), EN (hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật châu Âu).
Trong quá trình nghiên cứu tại phòng thí nghiệm, đội ngũ kỹ thuật VICEM đã nghiên cứu, đánh giá độ hoạt tính thủy hóa của xỉ dựa trên các thông số kỹ thuật (như độ mịn, thành phần các oxit, tỷ lệ phối trộn, phụ gia hoạt hóa kiềm) đến sản phẩm xi măng bền sunfat (như độ ninh kết, cường độ nén và độ giãn nở trong môi trường sunfat và khả năng tương thích với bê tông).
Khi đưa vào sản xuất công nghiệp, VICEM đã nghiên cứu, đưa ra giải pháp tự chủ nguồn xỉ thô có giá thành hợp lý hơn xỉ mịn để đưa vào nghiền, thay thế xỉ mịn nhằm tăng hiệu quả trong sản xuất.
Hiện tại, các loại sản phẩm xi măng bền sunfat VICEM đang sản xuất sử dụng xỉ lò cao với tỷ lệ từ 40 - 60%; tỷ lệ clinker sử dụng thấp từ 31 - 55%.
Thị trường xi măng bền sunfat có tiềm năng phát triển
Đề cập đến tình hình tiêu thụ xi măng bền sunfat, đại diện Tổng công ty VICEM cho biết, riêng năm 2025, VICEM tiêu thụ xi măng trong nước đạt 20.822.734 tấn (xi măng bao 11.388.021 tấn; xi măng rời 9.434.713 tấn), trong đó xi măng bền sunfat tiêu thụ được 203.536 tấn.
Xi măng bền sunfat của VICEM Hoàng Thạch, VICEM Tam Điệp được đưa vào sử dụng trong xây dựng sân bay Gia Bình. Ảnh: Phùng Tuệ An.
Cụ thể, VICEM Hải Phòng tiêu thụ được 6.545 tấn, cấp vào dự án cầu Máy Chai tại đảo Vũ Yên (tỉnh Quảng Ninh); cầu vượt Hải Thành, dự án khu du lịch dịch vụ thương mại vịnh Trung tâm Cát Bà (TP Hải Phòng).
Xi măng Bỉm Sơn tiêu thụ được 3.400 tấn, cấp vào dự án chân cầu vượt biển ở Hậu Lộc (Thanh Hóa). VICEM Hà Tiên tiêu thụ được 143.703 tấn, cấp vào dự án cao tốc Cần Thơ - Hậu Giang - Cà Mau, nhà máy cọc Hwan Tai, cầu Đại Ngãi 1, cầu Ba Lai 8, cầu Phước An, trạm trộn bê tông khu vực Phú Quốc, Gia Việt, Bách Lợi, Phú Thành…
VICEM Hoàng Thạch tiêu thụ được 22.509 tấn, cấp cho các dự án công trình khu vực biển đảo Cát bà, sân bay Gia Bình. VICEM Tam Điệp tiêu thụ được 27.379 tấn, cấp cho dự án sân bay Gia Bình.
Theo đại diện Tổng công ty VICEM, đến nay, xi măng bền sunfat vẫn là loại vật liệu có tính chất chuyên dụng, phục vụ chủ yếu cho các công trình có yêu cầu kỹ thuật đặc biệt. Nhu cầu thị trường đối với xi măng bền sunfat thấp so với các chủng loại xi măng thông dụng, do phạm vi sử dụng mang tính chuyên biệt. Giá thành sản xuất cao hơn so với xi măng khác.
Nhiều chủ đầu tư, đơn vị tư vấn, nhà thầu còn ưu tiên sử dụng các giải pháp bê tông chống xâm thực theo thiết kế cấp phối thay vì chỉ định riêng chủng loại xi măng bền sunfat. Công tác truyền thông, phổ biến tiêu chuẩn, hướng dẫn lựa chọn vật liệu cho các công trình trong môi trường xâm thực còn hạn chế.
Dẫu vậy, đại diện VICEM vẫn cho rằng, trong bối cảnh nhu cầu đầu tư hạ tầng ven biển, công trình thủy lợi, hạ tầng thích ứng biến đổi khí hậu, bảo vệ bờ biển, cảng biển và các công trình trên nền đất xâm thực ngày càng tăng, thị trường đối với xi măng bền sunfat được đánh giá vẫn có tiềm năng phát triển trong thời gian tới, nhất là ở các khu vực ven biển và đồng bằng có điều kiện địa chất, thủy văn bất lợi.
Để thúc đẩy tiêu thụ xi măng bền sunfat trong thời gian tới, Tổng công ty VICEM đề xuất Chính phủ, các Ban, Bộ, ngành xem xét gắn tiêu thụ xi măng bền sunfat vào các dự án đầu tư công như hạ tầng ven biển, đê kè, cảng biển, gia cố nền đất bị nhiễm mặn, các công trình ứng phó biến đổi khí hậu…
Ban hành quy định, hướng dẫn ưu tiên hoặc bắt buộc sử dụng vật liệu bền sunfat đối với các công trình ven biển, hải đảo, xâm thực mặn; có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nghiên cứu, cải tiến công nghệ sản xuất; tăng cường tuyên truyền, phổ biến về hiệu quả kinh tế - kỹ thuật của xi măng bền sunfat…