Bãi tro xỉ của Công ty Nhiệt điện Duyên Hải được chia thành từng ô bao được lu lèn, bảo đảm không phát tán bụi ra môi trường
Trước năm 2017, bãi tro xỉ rộng 50ha của Trung tâm Điện lực Duyên Hải (3 nhà máy Nhiệt điện Duyên Hải; tại thị xã Duyên Hải, tỉnh Trà Vinh cũ, nay thuộc tỉnh Vĩnh Long) có lúc trở thành nỗi lo thường trực của ban lãnh đạo công ty về sự quá tải. Vì thực tế, có lúc, gần 4 triệu tấn tro xỉ lưu tại bãi ứ đọng, bí đầu ra.
Nhìn bãi tro xỉ của 3 nhà máy Nhiệt điện Duyên Hải, không ít doanh nghiệp tiếc nuối khi không thể mua về làm vật liệu san lấp, bê tông... Nguyên nhân là vì nhận xỉ chưa đạt các chứng nhận hợp quy, hợp chuẩn là vật liệu xây dựng; tro xỉ chưa đưa vào hồ sơ thiết kế tại các công trình nên các nhà thầu, đơn vị thi công không thể dùng tro xỉ làm vật liệu san lấp thay thế cát.
Thời gian đó, Ban lãnh đạo nhà máy cũng đã dành nhiều thời gian, công sức phối hợp với ngành chức năng để nghiên cứu, thử nghiệm tro xỉ và công nhận tro xỉ là vật liệu xây dựng; mặt khác, dồn sức, tìm giải pháp xử lý vấn đề môi trường, quyết tâm không làm ảnh hưởng đến người dân sinh sống gần bãi chứa tro xỉ.
Đường xe ra vào từ bãi chứa, luôn được công nhân phun nước, nhằm không để bụi phát tán ra khu vực xung quanh
Trước những khó khăn thực tế, các bộ, ngành Trung ương, chính quyền địa phương vào cuộc, báo cáo Thủ tướng Chính phủ. Đến năm 2017, Chính phủ ban hành Quyết định 452/2017/QĐ-CP phê duyệt Đề án đẩy mạnh xử lý, sử dụng tro xỉ. Đặc biệt là đến 3/2021, khi Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị 08 về việc đẩy mạnh xử lý, sử dụng tro xỉ, là nguyên liệu sản xuất vật liệu xây dựng và trong công trình xây dựng... Lúc này, những nút thắt, cơ chế về tro xỉ được tháo gỡ.
Phó giám đốc Công ty Nhiệt điện Duyên Hải Nguyễn Minh Hùng (đơn vị được giao quản lý, vận hành 3 Nhà máy Nhiệt điện Duyên Hải), chia sẻ: “Khi có những văn bản chỉ đạo của Chính phủ, đơn vị rất vui mừng, vì nút thắt và nỗi lo tro xỉ ảnh hưởng môi trường, bí đầu ra đã được khơi thông. Từ đó cho đến nay, hàng năm, tro xỉ của nhà máy đều được Viện Khoa học công nghệ Xây dựng (Bộ Xây dựng) lấy mẫu thử nghiệm và cấp chứng nhận hợp chuẩn làm vật liệu san lấp; hợp quy dùng cho bê tông, vữa xây và xi măng. Đặc biệt, tháng 7/2024, tro xỉ của các nhà máy cũng đã được cấp chứng nhận hợp chuẩn làm nền đường ô tô”.
Tro bay từ nhà máy theo hệ thống khép kín dẫn xuống sà lan và được vận chuyển đi
Theo lãnh đạo Công ty Nhiệt điện Duyên Hải, những văn bản pháp lý và chứng nhận này chính là "chìa khóa" tháo gỡ các rào cản, biến tro xỉ từ nỗi lo thành nguồn vật liệu được các doanh nghiệp đấu thầu, mua, nhất là trong bối cảnh nguồn cát ở đồng bằng sông Cửu Long ngày càng khan hiếm khi khu vực này triển khai nhiều dự án giao thông đường bộ quan trọng.
Lãnh đạo Công ty Nhiệt điện Duyên Hải còn cho biết thêm, vừa qua, đơn vị tổ chức đấu thầu và lựa chọn được 17 doanh nghiệp trúng thầu bao tiêu tro xỉ tại các nhà máy trong thời hạn 5 năm. Nhờ vậy, 8 tháng qua, khoảng 800.000 tấn tro xỉ phát sinh đã được tiêu thụ gần như hết; cùng với đó là hơn 190.500 tấn tro xỉ lưu tại bãi tro xỉ đã được khai thác với giá trúng thầu khoảng 23.000đồng/tấn tro xỉ.
Hiện tro xỉ được các doanh nghiệp săn đón về làm vật liệu xây dựng
Từ những tín hiệu vui đó, lãnh đạo Công ty Nhiệt điện Duyên Hải, cho rằng, với khoảng 3,7 triệu tấn tro xỉ còn lại, bãi tro xỉ của các Nhà máy nhiệt điện Duyên Hải nếu được khai thác làm vật liệu san lấp sẽ mang về hàng triệu đô la, góp phần tăng ngân sách địa phương.
Hiện tại, các bãi tro xỉ chờ khai thác của các nhà máy thuộc Công ty Nhiệt điện Duyên Hải được chia thành từng ô chứa lớn, xây đê bao, trồng cây phi lao xung quanh. Tro, xỉ tích trữ được lu lèn, chống thấm, phun nước tránh phát tán bụi sau đó bơm nước trồng cỏ mọc cao. Giờ đây, việc tiêu thụ thành công hàng triệu tấn tro xỉ tồn đọng này không chỉ mang lại lợi ích kinh tế đáng kể mà còn là giải pháp thay thế cát thiết thực; đồng thời cũng phù hợp với định hướng phát triển kinh tế tuần hoàn, tái sử dụng tài nguyên.
Gần đây, PGS. TS Huỳnh Trọng Phước - Khoa Kỹ thuật Xây dựng, Trường đại học Bách Khoa, Đại học Cần Thơ cùng cộng sự nghiên cứu sử dụng 100% tro xỉ từ Nhà máy xử lý chất thải rắn làm gạch lát vỉa hè. Sản phẩm làm ra được lát tại sân và vỉa hè Trung tâm ứng dụng tiến bộ Khoa học và công nghệ thành phố, thuộc Sở Khoa học và Công nghệ TP. Cần Thơ.
Hiện tại, PGS. TS Huỳnh Trọng Phước cùng cộng sự đang tiếp tục thực hiện các bước còn lại để nghiệm thu đề tài hướng đến ứng dụng thương mại hóa sản phẩm trong tương lai gần.