Ảnh tạo bởi AI.
Sau giai đoạn tăng mạnh trong nửa đầu năm 2026, thị trường VLXD bước vào quý III với nhiều tín hiệu tích cực khi giá nhiên liệu giảm, nguồn cung một số mặt hàng được cải thiện và công tác điều hành của Bộ Xây dựng tiếp tục được tăng cường. Tuy nhiên, áp lực về nguồn cung cát, đá, cùng yêu cầu chuyển đổi xanh và biến động của thị trường quốc tế cho thấy mặt bằng giá vẫn tiềm ẩn nhiều yếu tố khó lường trong những tháng cuối năm.
Thị trường chuyển từ tăng nóng sang ổn định
Sáu tháng đầu năm 2026 chứng kiến những biến động mạnh của thị trường VLXD khi nhu cầu tăng cao nhờ giải ngân đầu tư công, hàng loạt dự án hạ tầng trọng điểm được triển khai và thị trường bất động sản từng bước phục hồi. Trong khi đó, giá nhiên liệu, vận tải và chi phí khai thác tăng mạnh đã đẩy giá nhiều loại vật liệu, đặc biệt là cát, đá và thép xây dựng, lên mức cao.
Bước sang quý III, thị trường bắt đầu xuất hiện những tín hiệu tích cực. Giá nhiên liệu giảm đáng kể giúp hạ chi phí vận chuyển và sản xuất của doanh nghiệp. Theo Bộ Xây dựng, trong tháng 6/2026, giá dầu diesel bình quân giảm gần 25% so với tháng 4, trong khi giá xăng E5 RON92 giảm hơn 8%.
Song song với diễn biến này, Bộ Xây dựng đã yêu cầu các địa phương tăng cường quản lý thị trường, rà soát và công bố giá VLXD sát thực tế, xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ, găm hàng và thao túng giá. Mục tiêu không chỉ là bình ổn giá mà còn bảo đảm công tác quản lý chi phí đầu tư xây dựng phản ánh đúng quan hệ cung - cầu của thị trường.
Diễn biến thị trường cho thấy các nhóm vật liệu không còn biến động đồng loạt như đầu năm mà đang phân hóa theo đặc điểm cung - cầu riêng.
Giá thép xây dựng đã dần ổn định khi nguồn cung trong nước được duy trì ở mức cao, trong khi biến động của nguyên liệu thế giới giảm bớt. Với xi măng, mặc dù áp lực chi phí đầu vào hạ nhiệt, thị trường vẫn chịu sức ép do công suất toàn ngành vượt nhu cầu tiêu thụ và xuất khẩu chưa phục hồi như kỳ vọng, khiến giá bán nhìn chung duy trì ổn định.
Trong khi đó, cát và đá xây dựng vẫn là nhóm có nhiều biến động nhất. Nguyên nhân chủ yếu đến từ nguồn cung mỏ, thủ tục cấp phép khai thác và nhu cầu lớn từ các dự án giao thông, khu công nghiệp và đô thị. Đây cũng là lý do Bộ Xây dựng tiếp tục yêu cầu các địa phương cập nhật, công bố giá sát thực tế và chủ động tháo gỡ các điểm nghẽn về nguồn cung.
Doanh nghiệp cần tái cơ cấu, nâng cao năng lực cạnh tranh
Việc giá nhiên liệu giảm không đồng nghĩa mặt bằng giá VLXD sẽ nhanh chóng quay về mức của năm trước. Giá thành sản phẩm vẫn chịu tác động của nhiều yếu tố như: Chi phí khai thác, logistics, tài chính, nhân công, lãi suất và nhu cầu từ các dự án đầu tư công quy mô lớn.
Đặc biệt, tại nhiều địa phương, nhu cầu cát và đá xây dựng vẫn vượt khả năng cung ứng, trong khi việc mở mới hoặc nâng công suất các mỏ khai thác cần nhiều thời gian do yêu cầu về quy hoạch và môi trường. Vì vậy, nguy cơ xuất hiện các điểm nóng về giá cục bộ vẫn hiện hữu.
Ngoài ra, diễn biến giá năng lượng thế giới, chính sách tiền tệ của các nền kinh tế lớn và xu hướng bảo hộ thương mại cũng có thể tác động đến chi phí sản xuất và xuất khẩu của doanh nghiệp VLXD trong những tháng cuối năm.
Đầu tư công tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt thị trường, nhưng không còn là động lực duy nhất. Nhu cầu từ khu vực xây dựng dân dụng, bất động sản công nghiệp và nhà ở đang từng bước phục hồi, tạo thêm động lực cho thị trường VLXD.
Theo Bộ Xây dựng, trong 6 tháng đầu năm 2026, cả nước đã hoàn thành 395 km đường cao tốc, xây dựng mới 219 km và nâng cấp 212 km quốc lộ. Quy mô đầu tư này tiếp tục tạo nguồn cầu lớn đối với thép, xi măng, cát, đá và bê tông thương phẩm.
Không chỉ yêu cầu về khối lượng, các dự án hiện nay còn đặt ra tiêu chuẩn cao hơn về chất lượng, tính ổn định của nguồn cung và vật liệu xanh. Điều này buộc doanh nghiệp phải đầu tư đổi mới công nghệ, nâng cao hiệu quả quản trị và tối ưu chi phí thay vì chỉ cạnh tranh bằng giá bán.
Ảnh: Internet.
Nếu nửa đầu năm 2026, thị trường tập trung vào câu chuyện giá cả và nguồn cung thì giai đoạn cuối năm được dự báo sẽ chứng kiến sự cạnh tranh mạnh hơn về công nghệ và phát triển bền vững.
Các công trình đầu tư công, dự án bất động sản quy mô lớn và dự án có vốn nước ngoài ngày càng ưu tiên sử dụng vật liệu có phát thải carbon thấp, tiết kiệm tài nguyên và đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường. Phát triển VLXD xanh đang trở thành yêu cầu tất yếu của ngành Xây dựng.
Theo ông Tống Văn Nga - Chủ tịch Hội VLXD Việt Nam, ngành VLXD đang đứng trước sức ép lớn về chuyển đổi công nghệ, tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải. Đây đồng thời là cơ hội để doanh nghiệp tái cơ cấu, nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Trong bối cảnh công suất của nhiều ngành như xi măng, thép, kính xây dựng đã vượt nhu cầu trong nước, doanh nghiệp sẽ phải chuyển từ mục tiêu mở rộng sản lượng sang nâng cao hiệu quả sản xuất, phát triển vật liệu mới và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn thông qua sử dụng tro xỉ, chất thải công nghiệp và phế thải xây dựng làm nguyên liệu thay thế.
Khó tái diễn "sốt" giá diện rộng
Nhiều khả năng thị trường sẽ không xuất hiện một đợt tăng giá diện rộng như đầu năm 2026. Thép và xi măng được dự báo tiếp tục duy trì mặt bằng giá ổn định nhờ nguồn cung dồi dào và chi phí đầu vào giảm bớt.
Ngược lại, cát, đá xây dựng và một số vật liệu phục vụ hạ tầng vẫn có thể biến động theo từng địa phương, phụ thuộc vào tiến độ giải ngân đầu tư công, nguồn khai thác và khả năng điều tiết thị trường.
Nhìn tổng thể, thị trường VLXD trong quý III/2026 đã chuyển từ trạng thái tăng nóng sang giai đoạn điều chỉnh và ổn định hơn nhờ chi phí đầu vào hạ nhiệt, nguồn cung của một số mặt hàng được cải thiện và các giải pháp điều hành quyết liệt của Bộ Xây dựng cùng địa phương.
Tuy nhiên, sự ổn định này chưa thực sự bền vững khi nguồn cung cát, đá xây dựng vẫn chịu áp lực tại nhiều khu vực, trong khi các yếu tố bên ngoài như giá năng lượng, chính sách thương mại và nhu cầu từ các dự án hạ tầng vẫn có thể tác động đến mặt bằng giá trong những tháng cuối năm.
Trong bối cảnh đó, bài toán của doanh nghiệp VLXD không còn dừng ở việc ứng phó với biến động giá, mà chuyển sang nâng cao năng lực cạnh tranh thông qua đổi mới công nghệ, tối ưu chi phí sản xuất, phát triển vật liệu xanh và đáp ứng các tiêu chuẩn về phát thải.
Khi yêu cầu về phát triển bền vững ngày càng trở thành tiêu chí lựa chọn của thị trường, doanh nghiệp chủ động chuyển đổi sẽ có nhiều cơ hội mở rộng thị phần và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị ngành xây dựng.