Ảnh minh họa tạo bởi AI.
Ổn định giá vật liệu trở thành ưu tiên điều hành
Sau nhiều tháng chịu tác động của biến động giá nguyên liệu, chi phí logistics và nhu cầu xây dựng chưa thực sự đồng đều giữa các phân khúc, thị trường VLXD đang xuất hiện những tín hiệu phục hồi rõ nét. Điều này được thể hiện khá rõ trong Báo cáo sơ kết công tác 6 tháng đầu năm 2026 của Bộ Xây dựng, khi nhiều chỉ tiêu sản xuất, tiêu thụ vật liệu chủ lực đều tăng trưởng so với cùng kỳ.
Điểm đáng chú ý nhất là ngành xi măng đã lấy lại đà tăng trưởng sau giai đoạn dư cung kéo dài. Theo Bộ Xây dựng, sản lượng xi măng 6 tháng đầu năm ước đạt khoảng 60 triệu tấn, tăng 12%; tiêu thụ đạt khoảng 60 triệu tấn, tăng 10%, trong đó tiêu thụ nội địa tăng tới 12%, cao hơn tốc độ tăng của xuất khẩu.
Diễn biến này cho thấy động lực tăng trưởng đang chuyển dịch trở lại từ thị trường trong nước. Đây là tín hiệu tích cực đối với các doanh nghiệp xi măng sau nhiều năm phụ thuộc lớn vào xuất khẩu trong bối cảnh nhiều thị trường liên tục áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại và nhu cầu toàn cầu suy giảm.
Bên cạnh xi măng, ngành kính xây dựng cũng ghi nhận mức tăng trưởng ổn định khi sản lượng đạt khoảng 72 triệu m², tăng 6%, trong khi tiêu thụ tăng 10%. Sự phục hồi của hai nhóm vật liệu chủ lực phản ánh nhu cầu xây dựng đang dần cải thiện cùng với việc hàng loạt dự án đầu tư công được đẩy nhanh tiến độ trên cả nước.
Nếu nửa đầu năm 2026 được nhớ đến với những đợt tăng mạnh của giá cát, đá xây dựng và một số chủng loại thép tại nhiều địa phương, Báo cáo của Bộ Xây dựng cho thấy công tác quản lý thị trường VLXD đã được đặt ở vị trí trọng tâm.
Thay vì chỉ theo dõi diễn biến giá, Bộ yêu cầu các địa phương tăng cường công bố giá VLXD, giá nhân công, giá ca máy và chỉ số giá xây dựng; đồng thời triển khai các giải pháp bình ổn giá nhằm bảo đảm tiến độ các công trình trọng điểm quốc gia.
Đây được xem là một trong những giải pháp quan trọng khi thời gian qua nhiều dự án giao thông lớn gặp khó do chênh lệch giữa giá công bố và giá thị trường, đặc biệt đối với cát san lấp và đá xây dựng. Việc công bố giá kịp thời không chỉ giúp chủ đầu tư điều chỉnh dự toán sát thực tế mà còn giảm tranh chấp trong thanh quyết toán hợp đồng xây dựng.
Hoàn thiện định mức để gỡ nút thắt chi phí đầu tư
Một điểm nhấn khác của báo cáo là việc Bộ Xây dựng tiếp tục hoàn thiện hệ thống quản lý chi phí đầu tư xây dựng.
Trong 6 tháng đầu năm, Bộ đã tham mưu Chính phủ ban hành Nghị định số 206/2026/NĐ-CP ngày 15/6/2026 về quản lý chi phí đầu tư xây dựng; đồng thời ban hành 16.105 định mức xây dựng, mã hóa toàn bộ hệ thống định mức và đang xây dựng thêm khoảng 14.600 định mức phục vụ các dự án đường sắt.
Động thái này không chỉ phục vụ các dự án đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị sắp triển khai mà còn tạo cơ sở để áp dụng các loại vật liệu mới, công nghệ thi công mới và từng bước số hóa công tác quản lý chi phí xây dựng.
Phát biểu tại Hội nghị sơ kết 6 tháng đầu năm của ngành Xây dựng, Bộ trưởng Trần Hồng Minh nhấn mạnh nhiệm vụ trọng tâm thời gian tới là tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách nhằm tháo gỡ các "điểm nghẽn của điểm nghẽn", khơi thông mọi nguồn lực phát triển. Đối với lĩnh vực VLXD, định hướng này sẽ tạo nền tảng để tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý giá, định mức, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và thúc đẩy doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững ngành VLXD.
Đầu tư công tiếp tục là đầu kéo của thị trường VLXD
Thực tế cho thấy, đà phục hồi của VLXD trong nửa đầu năm gắn chặt với tiến độ giải ngân và triển khai các dự án hạ tầng.
Theo Bộ Xây dựng, trong 6 tháng đầu năm cả nước đã hoàn thành 395 km đường cao tốc, xây dựng mới 219 km và nâng cấp 212 km quốc lộ. Quy mô đầu tư này tiếp tục tạo nguồn cầu lớn đối với xi măng, thép, đá xây dựng, cát san lấp, bê tông thương phẩm và nhiều chủng loại vật liệu khác.
Đáng chú ý, bên cạnh việc thúc đẩy tiến độ dự án, Bộ cũng yêu cầu các địa phương chủ động bảo đảm nguồn cung vật liệu, tránh tái diễn tình trạng khan hiếm cục bộ từng xảy ra tại một số dự án trọng điểm trong thời gian qua.
Nhìn tổng thể, 6 tháng đầu năm cho thấy thị trường VLXD đang bước vào giai đoạn phục hồi với nền tảng tích cực hơn so với năm 2025. Tuy nhiên, thách thức vẫn còn khi áp lực chi phí đầu vào, biến động thương mại quốc tế và yêu cầu phát triển vật liệu xanh ngày càng lớn.
Trong bối cảnh đó, việc hoàn thiện cơ chế quản lý giá, cập nhật định mức xây dựng, bảo đảm nguồn cung vật liệu cho đầu tư công và thúc đẩy ứng dụng vật liệu mới sẽ tiếp tục là những yếu tố quyết định khả năng tăng trưởng của ngành VLXD trong những tháng cuối năm 2026.