Nguồn cát xây dựng đang thiếu nghiêm trong, mới chỉ đáp ứng 36% nhu cầu năm 2026.
Ngày 18/8, ông Nguyễn Phúc Nhân, Giám đốc Sở Xây dựng tỉnh Quảng Ngãi cho biết, Sở Xây dựng tỉnh Quảng Ngãi vừa báo cáo UBND tỉnh Quảng Ngãi về tình hình cung ứng vật liệu xây dựng thông thường gồm đá, cát và đất san lấp trên địa bàn.
Nguồn cát xây dựng chỉ đáp ứng 36% nhu cầu năm 2026
Theo rà soát của Sở Xây dựng, tại Quảng Ngãi hiện có 45 mỏ đá xây dựng được cấp phép còn hiệu lực, với tổng trữ lượng còn lại khoảng 51,6 triệu m³, công suất được cấp phép 3,25 triệu m³/năm.
Đối với cát xây dựng, toàn tỉnh có 39 mỏ còn hiệu lực, tổng trữ lượng còn lại khoảng 3,2 triệu m³, công suất khai thác được cấp phép khoảng 0,725 triệu m³/năm. Trong khi đó, 23 mỏ đất san lấp có tổng trữ lượng còn lại khoảng 18,38 triệu m³, công suất được cấp phép khoảng 7,33 triệu m³/năm.
Năm 2026, nhu cầu sử dụng vật liệu xây dựng thông thường trên địa bàn tỉnh được dự báo khoảng 2,9 triệu m³ đá, 2,4 triệu m³ cát và 8 triệu m³ đất san lấp.
Tính theo công suất khai thác được cấp phép, nguồn đá xây dựng trên toàn tỉnh về lý thuyết có thể đáp ứng 112% nhu cầu năm 2026; đất san lấp đáp ứng khoảng 91%. Tuy nhiên, nguồn cát chỉ đáp ứng khoảng 36% nhu cầu. Đáng chú ý, tình trạng thiếu vật liệu có sự khác biệt lớn giữa khu vực phía Đông và phía Tây.
Tại khu vực phía Đông, các mỏ đá có tổng công suất được cấp phép khoảng 2,61 triệu m³/năm, trong khi nhu cầu khoảng 1,95 triệu m³, cơ bản đáp ứng nhu cầu. Tuy nhiên, do một phần sản lượng khai thác được tiêu thụ ngoài tỉnh, năng lực thực tế tại một số mỏ chưa đạt công suất được cấp và cự ly vận chuyển chưa hợp lý nên vẫn xảy ra thiếu hụt cục bộ.
Trong khi đó, khu vực phía Tây chỉ có công suất đá được cấp phép khoảng 0,63 triệu m³/năm, trong khi nhu cầu khoảng 0,95 triệu m³, tương đương khả năng đáp ứng 66%. Sở Xây dựng đánh giá tình trạng thiếu hụt tại khu vực này rất nghiêm trọng, ảnh hưởng lớn đến tiến độ thi công và giải ngân các công trình, dự án đầu tư công.
Đối với cát xây dựng, tình trạng thiếu hụt diễn ra nghiêm trọng ở cả hai khu vực. Phía Đông có công suất được cấp phép khoảng 0,53 triệu m³/năm, chỉ đáp ứng 31% nhu cầu 1,7 triệu m³. Phía Tây có công suất khoảng 0,17 triệu m³/năm, đáp ứng khoảng 24% nhu cầu 0,7 triệu m³.
Đất san lấp có khả năng đáp ứng tốt hơn, nhưng vẫn xảy ra thiếu cục bộ. Phía Đông có công suất 6,04 triệu m³/năm, đáp ứng khoảng 93% nhu cầu; phía Tây có công suất 1,29 triệu m³/năm, đáp ứng khoảng 86%.
Một số dự án lớn, trọng điểm như Khu đô thị sinh thái Coastal Quảng Ngãi và dự án đường Hoàng Sa - Dốc Sỏi đang được xác định có tình trạng thiếu đất san lấp cục bộ.
Hiện trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi có 39 mỏ cát đã trúng đấu giá quyền khai thác khoáng sản với tổng trữ lượng khoảng 4,2 triệu m³.
Hàng loạt mỏ chậm đưa vào khai thác
Theo Sở Xây dựng Quảng Ngãi, xét về tài nguyên khoáng sản, tỉnh vẫn có khả năng đáp ứng nhu cầu phát triển trong trung và dài hạn. Tuy nhiên, khó khăn hiện nay chủ yếu nằm ở tiến độ hoàn thiện thủ tục cấp phép khai thác, việc đưa các mỏ đã quy hoạch, đã trúng đấu giá vào khai thác và năng lực khai thác thực tế trong ngắn hạn.
Một trong những nguyên nhân đáng chú ý là nhiều mỏ đã trúng đấu giá quyền khai thác khoáng sản nhưng chậm hoàn thiện thủ tục cấp phép.
Cụ thể, có 11 mỏ đá với tổng trữ lượng khoảng 7,2 triệu m³ chưa hoàn tất thủ tục; 39 mỏ cát với tổng trữ lượng khoảng 4,2 triệu m³ và 14 mỏ đất san lấp với tổng trữ lượng khoảng 16,3 triệu m³ cũng đang trong tình trạng tương tự.
Ngoài ra, khu vực phía Tây còn 11 mỏ đá đã bị thu hồi hoặc không được gia hạn giấy phép khai thác, chưa được xem xét cấp lại. Một số mỏ đã hết hạn mức khai thác trong năm, nhất là đối với đá và đất đắp.
Việc hoàn thiện hồ sơ thăm dò, môi trường, đất đai và các thủ tục liên quan còn kéo dài; công tác bồi thường, thỏa thuận quyền sử dụng đất để tiếp cận khu vực mỏ cũng gặp khó khăn. Một số doanh nghiệp trúng đấu giá chưa chủ động hoàn thiện hồ sơ, khiến nhiều mỏ đã trúng đấu giá nhưng chưa được cấp phép và đưa vào khai thác.
Bên cạnh đó, việc nhiều dự án giao thông, khu đô thị, khu công nghiệp và công trình trọng điểm triển khai đồng thời khiến nhu cầu vật liệu tăng nhanh. Trong khi đó, công tác khảo sát, dự báo và đăng ký nhu cầu vật liệu của một số chủ đầu tư, ban quản lý dự án và địa phương có thời điểm chưa sát thực tế.
Quảng Ngãi đang nỗ lực, chủ động cân đối, điều tiết nguồn vật liệu xây dựng.
Tập trung tháo gỡ nguồn cung cho dự án trọng điểm
Để giải quyết tình trạng thiếu vật liệu, Sở Xây dựng đề xuất UBND tỉnh chỉ đạo triển khai đồng bộ các giải pháp cấp bách trong năm 2026.
Trước mắt, tỉnh sẽ tập trung tháo gỡ các thủ tục để đưa những mỏ đã có cơ sở pháp lý hoặc đã trúng đấu giá vào khai thác; rà soát cụ thể từng mỏ, phân loại nguyên nhân chậm triển khai theo các nhóm thủ tục về thăm dò, môi trường, đất đai, bồi thường, giải phóng mặt bằng và xác định rõ trách nhiệm, thời hạn xử lý.
Sở cũng đề xuất rà soát các mỏ đang khai thác nhưng sản lượng thực tế thấp hơn đáng kể so với công suất được cấp phép, nghiên cứu điều chỉnh, nâng công suất hoặc gia hạn giấy phép đối với những mỏ đủ điều kiện.
Đặc biệt, tỉnh sẽ ưu tiên tháo gỡ nguồn vật liệu cho các công trình trọng điểm, trong đó có đất san lấp phục vụ Khu đô thị sinh thái Coastal Quảng Ngãi, dự án đường Hoàng Sa - Dốc Sỏi và nguồn đá phục vụ dự án đầu tư xây dựng, cải tạo nâng cấp Tỉnh lộ 676.
Sở Xây dựng cũng kiến nghị tăng cường theo dõi, điều tiết và kiểm soát nguồn cung, giá vật liệu; thường xuyên cập nhật tình hình khai thác, tồn trữ, cung ứng và nhu cầu sử dụng đá, cát, đất san lấp để kịp thời tham mưu UBND tỉnh khi phát sinh nguy cơ thiếu hụt.
Về lâu dài, giai đoạn 2027-2030, Quảng Ngãi sẽ tiếp tục đẩy nhanh đấu giá quyền khai thác khoáng sản gắn với dự báo nhu cầu và tiến độ các dự án lớn; hạn chế tình trạng “đấu giá xong nhưng chậm đưa mỏ vào khai thác”.
Đồng thời, tỉnh định hướng xác định nguồn vật liệu ngay từ giai đoạn chuẩn bị dự án, khuyến khích sử dụng cát nghiền thay thế một phần cát tự nhiên, tận dụng hợp lý đất đào từ các công trình và vật liệu tái chế từ chất thải xây dựng sau khi đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, môi trường.
Theo Sở Xây dựng, việc chủ động cân đối, điều tiết nguồn vật liệu không chỉ nhằm giải quyết tình trạng thiếu hụt trước mắt mà còn góp phần bảo đảm tiến độ các dự án trọng điểm, đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công và tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn tỉnh.