Ảnh minh họa do AI tạo.
Nhằm chủ động nguồn cung VLXD phục vụ các công trình trọng điểm, UBND TP Hà Nội đã ban hành Kế hoạch số 267/KH-UBND ngày 08/7/2026 triển khai Đề án "Quản lý, phát triển nguồn cung khoáng sản làm VLXD cho các dự án của Thành phố Hà Nội giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2050".
Đây được xem là bước cụ thể hóa các định hướng của Chính phủ và Bộ Xây dựng trong bối cảnh nhu cầu vật liệu phục vụ phát triển hạ tầng, đô thị ngày càng gia tăng.
Chủ động nguồn cung cho các dự án trọng điểm
Theo kế hoạch, Hà Nội đặt mục tiêu bảo đảm cân đối cung - cầu đối với các loại VLXD chủ yếu như cát, đá, đất đắp, sỏi phục vụ các dự án đầu tư công, công trình giao thông và hạ tầng kỹ thuật trọng điểm.
Bên cạnh việc bảo đảm nguồn cung, thành phố hướng đến quản lý tài nguyên khoáng sản theo hướng khai thác tiết kiệm, hiệu quả, gắn với bảo vệ môi trường; đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong quản lý mỏ khoáng sản, đồng thời phát triển VLXD xanh và vật liệu tái chế theo lộ trình chuyển đổi xanh của ngành Xây dựng.
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là rà soát, đánh giá lại các khu vực có tiềm năng khoáng sản làm VLXD, bổ sung các điểm mỏ có khả năng khai thác, đồng thời loại bỏ các mỏ không còn hiệu quả hoặc không đáp ứng yêu cầu về môi trường và quy hoạch.
Thành phố cũng sẽ nghiên cứu quy hoạch hệ thống kho bãi, bến bãi và trung tâm logistics phục vụ tập kết, trung chuyển vật VLXD, bảo đảm kết nối với Quy hoạch Thủ đô và hệ thống hạ tầng giao thông vùng. Định hướng này phù hợp với Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội thời kỳ mới, trong đó yêu cầu phát triển đồng bộ hệ thống hạ tầng logistics và tăng cường liên kết vùng nhằm nâng cao năng lực cung ứng cho các dự án phát triển đô thị và hạ tầng.
Tăng cường liên kết vùng và thúc đẩy vật liệu xanh
Đáng chú ý, Hà Nội định hướng xây dựng cơ chế điều phối nguồn VLXD với các địa phương lân cận như Hưng Yên, Bắc Ninh, Phú Thọ, Ninh Bình, Thái Nguyên và Thanh Hóa nhằm chủ động nguồn cung, hạn chế tình trạng đứt gãy hoặc mất cân đối cung - cầu khi triển khai các dự án quy mô lớn.
Song song với việc phát triển nguồn cung truyền thống, kế hoạch đặt mục tiêu giảm dần nhu cầu khai thác vật liệu nguyên khai thông qua các giải pháp kỹ thuật trong xử lý nền đất, tận dụng đất đào từ các công trình xây dựng, dự án đường sắt đô thị, nạo vét sông, hồ để làm vật liệu san lấp khi đáp ứng yêu cầu kỹ thuật.
Đây là giải pháp được đánh giá có ý nghĩa trong bối cảnh nguồn cát san lấp và đất đắp tại nhiều địa phương ngày càng chịu áp lực do nhu cầu đầu tư hạ tầng tăng cao, đồng thời góp phần giảm chi phí vận chuyển và hạn chế tác động đến môi trường.
Kế hoạch cũng xác định phát triển hệ thống thu gom, tái chế chất thải xây dựng là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Thành phố ưu tiên sử dụng gạch không nung, bê tông sử dụng tro bay, xỉ lò cao, vật liệu tái chế và các phụ phẩm công nghiệp, từng bước hình thành mô hình kinh tế tuần hoàn trong ngành xây dựng. Đây cũng là định hướng mà Bộ Xây dựng đang thúc đẩy nhằm giảm tiêu hao tài nguyên thiên nhiên và cắt giảm phát thải carbon trong sản xuất VLXD.
Góp phần ổn định thị trường VLXD
Việc Hà Nội ban hành kế hoạch dài hạn về phát triển nguồn cung VLXD diễn ra trong bối cảnh Chính phủ liên tục yêu cầu các bộ, ngành và địa phương chủ động bảo đảm nguồn vật liệu cho các dự án hạ tầng trọng điểm quốc gia, nhất là các dự án giao thông quy mô lớn.
Thời gian qua, Chính phủ đã nhiều lần chỉ đạo các địa phương đẩy nhanh thủ tục cấp phép khai thác, nâng công suất các mỏ đủ điều kiện, đồng thời tăng cường phối hợp liên vùng để điều tiết nguồn vật liệu, khắc phục tình trạng thiếu cát, đá, đất đắp ảnh hưởng đến tiến độ thi công các dự án trọng điểm.
Về phía Bộ Xây dựng cũng đang hoàn thiện hệ thống định mức, đơn giá xây dựng; tăng cường công bố giá VLXD theo diễn biến thị trường, đồng thời khuyến khích phát triển và sử dụng VLXD xanh, vật liệu tái chế, vật liệu thay thế nhằm giảm phụ thuộc vào tài nguyên khoáng sản và đáp ứng mục tiêu phát triển bền vững của ngành Xây dựng.
Với tốc độ đô thị hóa nhanh cùng nhu cầu đầu tư mạnh vào hạ tầng giao thông, nhà ở và các công trình công cộng trong giai đoạn tới, việc xây dựng chiến lược quản lý nguồn cung VLXD đến năm 2050 sẽ giúp Hà Nội chủ động hơn trong cân đối cung - cầu, nâng cao hiệu quả khai thác tài nguyên, giảm áp lực lên môi trường, đồng thời tạo động lực phát triển thị trường VLXD theo hướng xanh, tuần hoàn và bền vững.