Nhóm nhà ở và VLXD trở thành nhân tố tác động mạnh nhất tới CPI tháng 4/2026
Theo số liệu vừa được Cục Thống kê (Bộ Tài chính) công bố ngày 04/5, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 4/2026 tăng 0,84% so với tháng trước và tăng 5,46% so với cùng kỳ năm 2025. Đáng chú ý, nhóm nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng (VLXD) tăng tới 2,59%, mức tăng cao nhất trong 11 nhóm hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng chính, qua đó trở thành động lực lớn nhất kéo CPI đi lên trong tháng.
Diễn biến này cho thấy áp lực chi phí đầu vào trong lĩnh vực xây dựng đang ngày càng rõ nét, trong bối cảnh đầu tư công, sản xuất công nghiệp và nhu cầu phát triển hạ tầng tiếp tục tăng tốc.
Nhóm VLXD dẫn dắt đà tăng CPI
Theo Cục Thống kê, riêng nhóm nhà ở, điện nước, chất đốt và VLXD đã đóng góp khoảng 0,59 điểm phần trăm vào mức tăng CPI chung tháng 4. Trong nhóm này, nhiều yếu tố liên quan trực tiếp đến hoạt động xây dựng và duy tu công trình tiếp tục tăng mạnh.
Cụ thể, giá gas tăng tới 35,3% theo diễn biến giá năng lượng thế giới; giá dầu hỏa tăng 26,95%; giá vật liệu bảo dưỡng nhà ở tăng 4,11%; dịch vụ sửa chữa nhà ở tăng 1,93%; giá thuê nhà tăng 0,79%; điện sinh hoạt tăng 1,06%; dịch vụ nước sinh hoạt tăng 1,24%.
Những con số này phản ánh rõ xu hướng gia tăng đồng thời của chi phí nguyên liệu, năng lượng và logistics, các cấu phần quan trọng hình thành giá VLXD.
Đáng chú ý, tính chung 4 tháng đầu năm 2026, nhóm nhà ở, điện nước, chất đốt và VLXD tăng tới 6,25% so với cùng kỳ năm trước, mức tăng mạnh nhất trong toàn bộ rổ CPI. Riêng nhóm này đã đóng góp khoảng 1,42 điểm phần trăm vào CPI bình quân chung 4 tháng đầu năm.
Điều đó cho thấy VLXD không còn chỉ là yếu tố tác động cục bộ tới ngành Xây dựng mà đang trở thành biến số có ảnh hưởng ngày càng lớn đến mặt bằng giá của toàn nền kinh tế.
Áp lực chi phí đầu vào lan rộng toàn chuỗi xây dựng
Diễn biến thị trường thời gian qua cho thấy giá nhiều loại vật liệu chủ lực như thép xây dựng, xi măng, cát, đá và vật liệu hoàn thiện tiếp tục duy trì ở mức cao.
Dù một số mặt hàng có thời điểm điều chỉnh nhẹ nhờ nguồn cung cải thiện, song chi phí sản xuất chưa có dấu hiệu giảm đáng kể do giá điện, nhiên liệu và vận tải vẫn neo cao. Với ngành xi măng, chi phí than và điện tiếp tục là áp lực lớn; trong khi ngành thép chịu ảnh hưởng trực tiếp từ biến động giá quặng sắt và chi phí logistics quốc tế.
Ở lĩnh vực vật liệu san lấp và VLXD thông thường, nguồn cung tại nhiều địa phương vẫn chưa thực sự ổn định do quá trình siết quản lý khai thác khoáng sản và rà soát thủ tục cấp phép mỏ. Điều này khiến chi phí vận chuyển và cung ứng vật liệu cho nhiều dự án hạ tầng tiếp tục tăng.
Theo các chuyên gia kinh tế, khi giá VLXD tăng sẽ kéo theo chi phí thi công công trình, chi phí phát triển dự án và giá thành bất động sản tăng tương ứng. Tác động này không chỉ dừng ở lĩnh vực xây dựng mà còn lan sang sản xuất công nghiệp, logistics, thương mại và dịch vụ.
Một trong những nguyên nhân quan trọng khiến mặt bằng giá vật liệu khó hạ nhiệt là nhu cầu xây dựng đang phục hồi mạnh trên diện rộng.
Theo Cục Thống kê, vốn đầu tư thực hiện từ nguồn ngân sách Nhà nước 4 tháng đầu năm 2026 tăng hơn 10% so với cùng kỳ năm trước. Nhiều dự án giao thông, hạ tầng đô thị, nhà ở xã hội và công trình trọng điểm tiếp tục được thúc đẩy giải ngân.
Song song với đó, khu vực công nghiệp chế biến, chế tạo tăng trưởng khoảng 9,2% trong 4 tháng đầu năm, kéo theo nhu cầu lớn về nhà xưởng, hạ tầng logistics và khu công nghiệp.
Giới phân tích cho rằng, thị trường hiện đang xuất hiện đồng thời hai yếu tố: chi phí đẩy từ giá nguyên liệu, năng lượng và logistics; cùng với cầu kéo từ đầu tư công và phục hồi xây dựng. Sự cộng hưởng này khiến giá VLXD khó giảm sâu trong ngắn hạn.
Theo số liệu của Cục Thống kê, giá dầu diesel vẫn tăng tới 18,55% so với cùng kỳ, trong khi giá dịch vụ giao thông công cộng tăng 12,43%; chi phí bảo dưỡng phương tiện tăng 1,35%.
Đối với các ngành có tỷ trọng vận tải lớn như: xi măng, cát, đá hay gạch xây dựng, logistics hiện chiếm tỷ trọng đáng kể trong cơ cấu giá thành. Khoảng cách vận chuyển ngày càng xa do nguồn vật liệu tại nhiều địa phương suy giảm càng làm chi phí đầu vào tăng mạnh.