Ảnh minh họa.
Tập trung phát triển vật liệu chiến lược và vật liệu tương lai
Phát triển công nghiệp vật liệu đang được nhiều chuyên gia đánh giá là một trong những điều kiện quan trọng để nâng cao năng lực tự chủ công nghệ, gia tăng giá trị sản xuất và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Đây cũng là nội dung được thảo luận tại Hội thảo về phát triển công nghiệp vật liệu Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 do Ban Chính sách, chiến lược Trung ương tổ chức ngày 22/6 vừa qua.
Theo Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, thực hiện định hướng về phát triển các ngành công nghiệp nền tảng, cơ quan này đang xây dựng Đề án phát triển công nghiệp vật liệu Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 để báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét.
Ông Nguyễn Ngọc Tuấn - Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương cho biết, công nghiệp vật liệu có vai trò đặc biệt quan trọng đối với tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, đồng thời là lĩnh vực đầu vào của nhiều ngành sản xuất chủ lực.
Ông Nguyễn Ngọc Tuấn - Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương phát biểu tại Hội thảo.
Những năm qua, ngành công nghiệp vật liệu Việt Nam đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Việt Nam hiện là quốc gia có sản lượng thép thô lớn nhất ASEAN và nằm trong nhóm các nước sản xuất xi măng hàng đầu thế giới. Bên cạnh đó, một số lĩnh vực như vật liệu mới, vật liệu xanh, vật liệu tái chế, vật liệu phục vụ công nghiệp bán dẫn, pin năng lượng và công nghệ cao đã bắt đầu thu hút sự quan tâm đầu tư.
Tuy nhiên, tính đến thời điểm hiện tại, công nghiệp vật liệu vẫn còn nhiều hạn chế. Năng lực nghiên cứu, phát triển và làm chủ công nghệ vật liệu cốt lõi còn chưa đáp ứng yêu cầu; nhiều doanh nghiệp chủ yếu tham gia các khâu gia công, chế biến có giá trị gia tăng thấp. Đối với một số loại vật liệu chiến lược phục vụ công nghiệp công nghệ cao, Việt Nam vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn cung từ nước ngoài.
Một trong những nội dung nhận được nhiều ý kiến tại Hội thảo là việc xây dựng hệ sinh thái vật liệu theo các nhóm gồm vật liệu cơ bản, vật liệu chiến lược và vật liệu tương lai. Các chuyên gia cho rằng cách tiếp cận này sẽ góp phần xác định rõ các lĩnh vực ưu tiên, tập trung nguồn lực nghiên cứu, phát triển công nghệ và hình thành các chuỗi giá trị có sức cạnh tranh cao.
Hội thảo đã thu hút đông đảo các nhà quản lý, chuyên gia nhà khoa học... tham dự.
Tăng cường liên kết nghiên cứu và sản xuất
Theo ông Lê Xuân Định - Thứ trưởng Bộ KHCN, công nghiệp vật liệu cần được phát triển gắn với mục tiêu nâng cao năng lực công nghệ và đổi mới sáng tạo của quốc gia.
Ông cho rằng, mặc dù nhiều chương trình nghiên cứu khoa học đã tạo ra những kết quả đáng ghi nhận, song tỷ lệ thương mại hóa còn thấp. Mối liên kết giữa viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp chưa thực sự chặt chẽ, khiến nhiều kết quả nghiên cứu chưa được chuyển hóa thành sản phẩm phục vụ sản xuất.
Để nâng cao hiệu quả đầu tư cho KHCN, các nhiệm vụ nghiên cứu cần xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp và thị trường. Đồng thời, cần ưu tiên nguồn lực cho các nhóm vật liệu chiến lược, vật liệu công nghệ cao có khả năng tạo đột phá về năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh.
Thứ trưởng Bộ KHCN Lê Xuân Định phát biểu tại Hội thảo.
Các đại biểu cũng đề xuất đẩy mạnh đầu tư hệ thống trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm, kiểm định và chứng nhận vật liệu hiện đại; hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm và đáp ứng yêu cầu của thị trường quốc tế.
Bên cạnh đó, việc xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về vật liệu, tăng cường liên kết giữa cơ quan quản lý, cơ sở nghiên cứu và cộng đồng doanh nghiệp được xem là giải pháp quan trọng để thúc đẩy chuyển giao công nghệ và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.
Trong bối cảnh chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng xanh và bền vững, cùng với yêu cầu nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế, việc phát triển công nghiệp vật liệu theo hướng hiện đại, đổi mới sáng tạo và làm chủ công nghệ được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng quan trọng cho các ngành sản xuất, trong đó có lĩnh vực vật liệu xây dựng, hạ tầng và công nghiệp chế biến, chế tạo trong giai đoạn tới.