Ảnh minh họa tạo bởi AI.
Cập nhật chi tiết cấp phối cho nhiều loại bê tông
Bộ Xây dựng vừa ban hành Phụ lục VII về Định mức sử dụng VLXD kèm theo Thông tư số 38/2026/TT-BXD ngày 26/6/2026 của Bộ Xây dựng. Đây không chỉ là cơ sở lập dự toán và quản lý chi phí xây dựng, lập kế hoạch cung ứng và kiểm soát sử dụng vật liệu trong quá trình thi công công trình; bộ định mức mới còn cập nhật nhiều quy định về cấp phối bê tông, vật liệu thay thế và phụ gia, góp phần sử dụng vật liệu tiết kiệm, nâng cao chất lượng công trình và thúc đẩy xu hướng vật liệu xanh.
Theo đó, định mức được xác định là mức hao phí của từng loại vật liệu để tạo thành một đơn vị khối lượng công tác hoặc cấu kiện xây dựng theo yêu cầu kỹ thuật, tiêu chuẩn và quy chuẩn hiện hành.
Định mức mới gồm hai phần chính: Định mức sử dụng vật liệu và định mức hao hụt vật liệu. Trong đó, phần định mức sử dụng vật liệu bao quát các công tác bê tông, xây, trát, hoàn thiện, gia công kết cấu gỗ, kết cấu kim loại, bảo ôn và nhiều nhóm công tác khác. Phần định mức hao hụt quy định mức tổn thất vật liệu trong các khâu thi công, gia công, vận chuyển, trung chuyển và bảo quản tại kho, tạo cơ sở thống nhất trong quản lý VLXD.
Điểm đáng chú ý nhất của bộ định mức lần này là hệ thống cấp phối vật liệu được xây dựng chi tiết theo từng loại xi măng, cường độ bê tông, độ sụt và kích cỡ cốt liệu.
Đối với bê tông sử dụng xi măng PCB30, tài liệu quy định đầy đủ cấp phối từ mác 100 đến 400 với các mức độ sụt từ 0,5 - 1 cm đến 18 - 22 cm. Chẳng hạn, để sản xuất 1 m³ bê tông mác 300 (độ sụt 2 - 4 cm, đá dăm Dmax 20 mm), định mức sử dụng khoảng 396 kg xi măng, 0,488 m³ cát vàng, 0,796 m³ đá dăm và 180 lít nước, đồng thời áp dụng phụ gia dẻo hóa. Trong khi đó, bê tông mác 400 cùng điều kiện cần 476 kg xi măng, sử dụng phụ gia siêu dẻo nhằm bảo đảm tính công tác và cường độ thiết kế.
Đối với bê tông sử dụng xi măng PC40 và PCB40, định mức được mở rộng tới mác 600. Ví dụ, cấp phối cho 1 m³ bê tông mác 600 với đá dăm Dmax 20 mm gồm khoảng 552 kg xi măng, 0,466 m³ cát, 0,761 m³ đá dăm, 160 lít nước và sử dụng phụ gia Polycarboxylate.
Khuyến khích sử dụng vật liệu thay thế, giảm phát thải
Một điểm mới đáng chú ý là bộ định mức đã bổ sung cấp phối bê tông sử dụng xỉ hạt lò cao nghiền mịn S95 kết hợp với xi măng PCB40.
Theo định mức, với bê tông mác 300, độ sụt 14 ± 2 cm, thành phần vật liệu cho 1 m³ bê tông gồm 256 kg xi măng PCB40, 110 kg xỉ hạt lò cao S95, 0,561 m³ cát vàng, 0,728 m³ đá dăm, 177 lít nước và phụ gia siêu dẻo. Đối với bê tông mác 500, lượng xỉ S95 tăng lên 148 kg/m³, trong khi lượng xi măng là 345 kg/m³.
Việc đưa xỉ hạt lò cao nghiền mịn vào hệ thống định mức chính thức được đánh giá là phù hợp với xu hướng tận dụng phụ phẩm công nghiệp, giảm tiêu hao clinker, góp phần cắt giảm phát thải CO₂ trong sản xuất VLXD và phát triển bê tông bền vững.
Quy định rõ nguyên tắc điều chỉnh cho bê tông chuyên dụng
Bộ định mức cũng lần đầu quy định cụ thể nguyên tắc điều chỉnh cấp phối đối với nhiều loại bê tông chuyên dụng.
Đối với bê tông chống thấm, lượng xi măng được tăng 5%, lượng cát tăng 12%, đồng thời giảm lượng đá tương ứng. Với bê tông sử dụng cát mịn, xi măng tăng 5%, cát giảm 12% và lượng đá được điều chỉnh tăng tương ứng.
Đối với bê tông chịu uốn sử dụng cho đường ô tô, sân bay, lượng xi măng tăng 5%, cát tăng 12% và giảm lượng đá phù hợp để bảo đảm khả năng chịu lực. Riêng bê tông không co ngót được bổ sung phụ gia nở với lượng trung bình khoảng 6% khối lượng xi măng, đồng thời điều chỉnh lại lượng cát trong cấp phối.
Ngoài ra, tài liệu cũng hướng dẫn cụ thể việc sử dụng phụ gia dẻo hóa, siêu dẻo và Polycarboxylate theo từng cấp độ sụt và cường độ bê tông. Tùy từng loại phụ gia, lượng nước trộn có thể giảm từ 5 - 30%, trong khi liều lượng sử dụng dao động từ 0,5 - 1,5% khối lượng xi măng.
Việc ban hành bộ định mức sử dụng VLXD mới không chỉ tạo cơ sở thống nhất cho công tác lập dự toán và quản lý chi phí đầu tư xây dựng, mà còn góp phần chuẩn hóa việc lựa chọn cấp phối vật liệu theo từng điều kiện kỹ thuật, hạn chế lãng phí trong thi công và thúc đẩy sử dụng các loại vật liệu thân thiện với môi trường.
Đối với doanh nghiệp sản xuất VLXD, đặc biệt là các đơn vị sản xuất xi măng, phụ gia khoáng và phụ gia hóa học cho bê tông, bộ định mức mới cũng mở ra cơ sở pháp lý rõ ràng hơn để mở rộng ứng dụng các dòng vật liệu chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển công trình xanh và giảm phát thải trong ngành Xây dựng.