Thanh Hoá đẩy mạnh sử dụng cát nghiền trong các công trình xây dựng thay cát tự nhiên

Thiếu cát tự nhiên, giá cao

Năm 2026, trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa triển khai đầu tư nhiều dự án trọng điểm như: Tuyến đường sắt cao tốc Bắc - Nam đoạn qua tỉnh Thanh Hóa, đường ven biển phía Đông, các khu công công nghiệp, các dự án phát triển nhà ở thương mại, nhà ở xã hội…

Nhiều bãi tập kết cát tự nhiên ở Thanh Hoá trống trơn, không đủ cung cấp ra thị trường.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Thanh Hoá, nhu cầu sử dụng cát xây dựng năm 2026 của Thanh Hoá là khoảng 9,6 triệu m3, trong khi Thanh Hoá hiện chỉ có 7 mỏ đang hoạt động và một mỏ tại xã Cẩm Ngọc mới đăng ký hoạt động từ ngày 15/3/2026, với tổng trữ lượng khoảng 6 triệu m3, công suất khai thác chỉ có 295.200 m3/năm, tức là đáp ứng khoảng 3% nhu cầu.

Năm 2026 tỉnh Thanh Hoá dự kiến phê duyệt thêm 5 vị trí mỏ vào kế hoạch đấu giá và ba khu vực mỏ cát áp dụng cơ chế đặc thù theo Nghị quyết 66.4/NQ-CP; ước tính tăng thêm khoảng 7,5 triệu m³, nâng tổng công suất khai thác dự kiến đến cuối năm 2026 đạt 7,795 triệu m3 đáp ứng khoảng 91,23% tổng nhu cầu toàn tỉnh.

Một số doanh nghiệp xây dựng trên địa bàn tỉnh Thanh Hoá cho hay: Hiện nay mua cát để phục vụ cho các công trình xây dựng là rất khó khăn, không những khó mua mà giá cũng cao hơn với đơn giá được phê duyệt. Đặc biệt là khu vực miền núi càng khó mua hơn.

Muốn có được cát tự nhiên để xây dựng các công trình, người dân và doanh nghiệp xây dựng đang phải mua với giá cao gấp 2 - 3 lần so với trước đây.

Sử dụng cát nghiền thay thế cát tự nhiên

Ông Nguyễn Hữu Đức, Phó trưởng phòng Kinh tế và Vật liệu xây dựng, Sở Xây dựng Thanh Hóa cho biết: Hiện trên địa bàn có 23 doanh nghiệp sản xuất cát nghiền, với công suất thiết kế khoảng 2,15 triệu m3/năm.

Trước thực trạng thiếu cát tự nhiên, Sở Xây dựng đã tham mưu cho UBND tỉnh Thanh Hoá ban hành Công văn số 1549/UBND-CNXDKH ngày 23/1/2026 báo cáo Bộ Xây dựng về việc ban hành quy định về sử dụng cát nhân tạo (cát nghiền) trong công trình xây dựng.

Ban hành Chương trình phát triển vật liệu cát nhân tạo (cát nghiền) đến năm 2030, định hướng đến năm 2050; ban hành định mức sử dụng cát nghiền trong công trình xây dựng (định mức cấp phối) làm cơ sở để các địa phương, cơ quan, đơn vị áp dụng thống nhất trong lập, thẩm định, phê duyệt dự án và tổ chức thi công xây dựng.

"Ngoài ra, Sở Xây dựng Thanh Hoá đã có công văn gửi các đơn vị khai thác, chế biến đá làm vật liệu xây dựng thông thường trên địa bàn về việc đầu tư, nâng cấp, cải tạo dây chuyền sản xuất cát nghiền", ông Đức thông tin thêm.

Một số chủ đầu tư và người dân đã bắt đầu sử dụng cát nghiền để thay thế cát tự nhiên thi công một số hạng mục của công trình.

Được biết, mới đây tỉnh Thanh Hoá đã có văn bản tăng cường sản xuất, sử dụng cát nghiền (cát nhân tạo) trong công trình xây dựng. Cụ thể, thời gian tới nhu cầu vật liệu xây dựng trên địa bàn tỉnh, đặc biệt là cát xây dựng, dự báo sẽ tăng cao nhằm phục vụ triển khai đồng loạt các dự án trọng điểm.

Trong khi đó, nguồn cát tự nhiên ngày càng khan hiếm, không đáp ứng đủ nhu cầu. Do vậy, việc đẩy mạnh sản xuất và sử dụng cát nghiền thay thế là yêu cầu cần thiết, cấp bách, góp phần bảo đảm nguồn cung vật liệu, ổn định thị trường và phục vụ tiến độ các dự án.

Qua đó, khẩn trương tham mưu tổ chức triển khai việc sử dụng cát nghiền trong các công trình trên địa bàn tỉnh Thanh Hoá ngay sau khi Bộ Xây dựng ban hành định mức sử dụng; đồng thời thông báo, hướng dẫn các chủ đầu tư dự án khai thác đá nghiên cứu bổ sung, lắp đặt các hạng mục dây chuyền sản xuất cát nghiền khi lập dự án đầu tư xây dựng công trình khai thác đá, nhằm tăng nguồn cung cát xây dựng, từng bước thay thế cát tự nhiên.

Khuyến khích các chủ đầu tư công trình sử dụng vốn ngân sách chủ động liên hệ với các cơ sở sản xuất cát nghiền và đề nghị các chủ đầu tư công trình sử dụng vốn ngoài ngân sách nghiên cứu, xem xét ưu tiên sử dụng cát nghiền cho dự án, công trình.