Ảnh minh họa.
Với mục tiêu xây dựng ngành vật liệu xây dựng (VLXD) hiện đại, thân thiện môi trường và đáp ứng yêu cầu phát triển hạ tầng trong giai đoạn mới, Bộ Xây dựng vừa ban hành Quyết định số 839/QĐ-BXD về Kế hoạch thực hiện Quyết định số 527/QĐ-TTg ngày 31/3/2026 của Thủ tướng Chính phủ triển khai Chỉ thị số 03-CT/TW ngày 03/02/2026 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác quản lý, phát triển VLXD trong giai đoạn mới.
Kế hoạch nhằm cụ thể hóa các nhiệm vụ được Chính phủ giao, xác định rõ trách nhiệm của các đơn vị thuộc Bộ Xây, trong đó xác định 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, phát triển ngành VLXD theo hướng hiện đại, xanh, bền vững và có sức cạnh tranh cao.
Nâng cao nhận thức về vai trò của ngành VLXD
Nhóm nhiệm vụ đầu tiên tập trung đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến và quán triệt nội dung Chỉ thị số 03-CT/TW, tạo chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức đối với vai trò, vị trí của ngành VLXD trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
Bộ Xây dựng sẽ tăng cường truyền thông về vật liệu xanh, vật liệu tiết kiệm năng lượng, kinh tế tuần hoàn, giảm phát thải carbon, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong sản xuất VLXD. Đồng thời, đẩy mạnh cung cấp thông tin chính thống nhằm định hướng dư luận, góp phần ổn định thị trường VLXD.
Bên cạnh đó, công tác tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị của người dân và doanh nghiệp trong lĩnh vực VLXD cũng được chú trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và giám sát xã hội.
Hoàn thiện thể chế, quy hoạch và cơ chế chính sách
Đây được xem là nhóm nhiệm vụ có ý nghĩa nền tảng đối với sự phát triển lâu dài của ngành VLXD.
Theo Kế hoạch, Bộ Xây dựng sẽ nghiên cứu, xây dựng và trình cấp có thẩm quyền ban hành Luật Quản lý, phát triển VLXD trong giai đoạn 2026 - 2027. Đồng thời, tiến hành rà soát, sửa đổi và hoàn thiện các quy định pháp luật, cơ chế chính sách liên quan đến quản lý và phát triển VLXD.
Một nội dung đáng chú ý khác là việc rà soát Chiến lược phát triển VLXD Việt Nam và nghiên cứu xây dựng quy hoạch ngành đối với các lĩnh vực sản xuất vật liệu chủ lực như xi măng, thép, kính xây dựng và gạch ốp lát.
Cùng với đó, Bộ sẽ tiếp tục hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, định mức kinh tế - kỹ thuật; tăng cường năng lực kiểm định, kiểm tra và giám sát chất lượng sản phẩm VLXD.
Để đáp ứng nhu cầu đầu tư hạ tầng, Bộ Xây dựng cũng được giao nghiên cứu cơ chế đặc thù nhằm bảo đảm nguồn vật liệu san lấp cho các công trình trọng điểm quốc gia.
Phát triển VLXD xanh và quản lý hiệu quả tài nguyên
Nhóm nhiệm vụ thứ ba tập trung vào việc phát triển VLXD phù hợp với quy hoạch quốc gia, quy hoạch vùng và quy hoạch địa phương, gắn với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ môi trường.
Theo đó, Bộ Xây dựng sẽ nghiên cứu cơ chế khuyến khích phát triển các loại vật liệu mới, vật liệu kỹ thuật cao, vật liệu thông minh, vật liệu tái chế, vật liệu xanh và tiết kiệm năng lượng. Mục tiêu là nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng của sản phẩm và gia tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường.
Bên cạnh việc phát triển sản phẩm mới, Bộ sẽ phối hợp với các địa phương tăng cường điều tra, quy hoạch và quản lý nguồn khoáng sản làm VLXD nhằm bảo đảm nguồn nguyên liệu ổn định cho sản xuất.
Đặc biệt, Kế hoạch nhấn mạnh yêu cầu kiểm soát chặt chẽ các cơ sở sản xuất có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường; thúc đẩy sử dụng nhiên liệu thay thế, tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải và từng bước loại bỏ các công nghệ lạc hậu, tiêu hao nhiều tài nguyên.
Công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm trong lĩnh vực VLXD và khoáng sản làm VLXD cũng sẽ được tăng cường trong thời gian tới.
Đẩy mạnh khoa học công nghệ và chuyển đổi số
Đổi mới công nghệ và chuyển đổi số được xác định là động lực quan trọng để nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của ngành VLXD.
Theo Kế hoạch, Bộ Xây dựng sẽ thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp với các cơ sở nghiên cứu, đào tạo nhằm phát triển vật liệu mới, công nghệ sản xuất tiên tiến, công nghệ ít phát thải và sử dụng hiệu quả tài nguyên.
Việc nghiên cứu, ứng dụng nguyên liệu tái chế, tận dụng phế thải công nghiệp, sử dụng nhiệt thừa và năng lượng tái tạo trong sản xuất VLXD sẽ tiếp tục được đẩy mạnh.
Đáng chú ý, Bộ sẽ xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về VLXD và khoáng sản làm VLXD thông thường, đồng thời thúc đẩy ứng dụng công nghệ số trong quản lý sản xuất, logistics, kiểm soát chất lượng và quan trắc môi trường.
Kế hoạch cũng đặt ra yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao thông qua tăng cường liên kết giữa cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu và doanh nghiệp.
Mở rộng thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế
Nhóm nhiệm vụ cuối cùng tập trung vào hội nhập quốc tế và phát triển thị trường cho ngành VLXD.
Theo đó, Bộ Xây dựng sẽ thúc đẩy tiếp nhận và chuyển giao công nghệ tiên tiến, công nghệ xanh; hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao trình độ quản trị, đổi mới công nghệ và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Các hoạt động xúc tiến thương mại, quảng bá thương hiệu và mở rộng thị trường xuất khẩu VLXD sẽ được tăng cường nhằm khai thác hiệu quả các cơ hội từ hội nhập kinh tế quốc tế.
Bên cạnh đó, công tác theo dõi, dự báo diễn biến cung - cầu thị trường trong nước và quốc tế cũng được chú trọng nhằm hỗ trợ doanh nghiệp chủ động xây dựng kế hoạch sản xuất, kinh doanh, đồng thời nâng cao năng lực phòng vệ thương mại trước những biến động của thị trường toàn cầu.
Với 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm được xác định rõ ràng, Kế hoạch triển khai Chỉ thị số 03-CT/TW được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng quan trọng để ngành VLXD phát triển theo hướng hiện đại, xanh, hiệu quả và bền vững, đáp ứng yêu cầu phát triển hạ tầng và tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn mới.