VICEM lấy khoa học công nghệ làm động lực chuyển đổi xanh

Đây cũng là những giải pháp trọng tâm trong chiến lược phát triển của VICEM đến năm 2030, định hướng đến năm 2045. Trước thềm Hội nghị phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số gắn với mục tiêu tăng trưởng ngành Xây dựng, ông Phạm Đức Cường, thành viên Hội đồng Thành viên VICEM trả lời phỏng vấn Báo Xây dựng về kết quả đạt được của đơn vị trong công tác nói trên.

Tạo giá trị từ chất thải, tiết kiệm năng lượng

- Thưa ông, VICEM đã có quá trình nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo vào sản xuất từ nhiều năm nay. Trong bối cảnh yêu cầu chuyển đổi xanh và nâng cao năng lực cạnh tranh ngày càng cấp thiết, VICEM xác định vai trò của khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số như thế nào trong chiến lược phát triển?

VICEM xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực then chốt nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững. Đây cũng là những lĩnh vực VICEM đã triển khai từ lâu.

Trong đó, chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn, sử dụng hiệu quả tài nguyên và bảo vệ môi trường không chỉ là yêu cầu tất yếu mà còn là định hướng xuyên suốt trong chiến lược phát triển của VICEM.

Mục tiêu VICEM hướng đến là từng bước chuyển đổi mô hình sản xuất xi măng truyền thống sang mô hình sản xuất hiện đại, xanh, thông minh; sử dụng hiệu quả tài nguyên, năng lượng và giảm phát thải.

Việc triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước…tiếp tục thúc đẩy mạnh mẽ hơn các hoạt động này tại VICEM.

- Những định hướng trên đã được cụ thể hóa như thế nào trong hoạt động sản xuất kinh doanh của VICEM? Đâu là những giải pháp công nghệ mang lại hiệu quả rõ nét nhất, thưa ông?

Những năm qua, VICEM đã chủ động nghiên cứu, ứng dụng nhiều giải pháp khoa học công nghệ vào sản xuất, tập trung vào tối ưu hóa vận hành, tiết kiệm năng lượng, tận dụng nhiệt khí thải để phát điện và đồng xử lý chất thải làm nguyên liệu, nhiên liệu thay thế. Các giải pháp này góp phần giảm tiêu hao tài nguyên, năng lượng, kiểm soát phát thải, nâng cao hiệu suất thiết bị và hiệu quả sản xuất kinh doanh.

Cụ thể, năm 2025, tổng khối lượng tro, xỉ sử dụng trong sản xuất xi măng đạt 2,12 triệu tấn, đạt tỷ lệ thay thế 9,37%, hiệu quả mang lại khoảng 400 tỷ đồng/năm.

Đối với thạch cao nhân tạo, tỷ lệ sử dụng thay thế thạch cao thiên nhiên bình quân toàn VICEM đạt 54,64%, với khối lượng 524.877 tấn, mang lại hiệu quả khoảng 171,33 tỷ đồng/năm. Trong đó, VICEM Sông Thao, VICEM Hải Phòng và VICEM Hoàng Mai là những đơn vị đã sử dụng 100% thạch cao nhân tạo.

Với giải pháp sử dụng bùn thải, khối lượng được xử lý đạt 108.567 tấn, mang lại hiệu quả khoảng 38 tỷ đồng/năm (tại các đơn vị Bút Sơn, Hoàng Mai và Tam Điệp).

Hiện nay, VICEM có 4 đơn vị thành viên gồm VICEM Bút Sơn, VICEM Hà Tiên, VICEM Sông Thao và VICEM Hoàng Mai sử dụng rác thải làm nhiên liệu thay thế. Tỷ lệ thay thế đạt 30,07%, với khối lượng rác sử dụng 394.193 tấn, mang lại hiệu quả khoảng 400 tỷ đồng/năm.

Bên cạnh đó, VICEM đã triển khai đầu tư hệ thống tận dụng nhiệt thừa để phát điện tại toàn bộ các nhà máy. Đến hết tháng 9/2026, hầu hết các dây chuyền đã đưa vào hoạt động, với tổng công suất phát điện khoảng 59 MW.

Hệ thống phát điện tận dụng nhiệt khí thải kết hợp điện mặt trời mái nhà giúp các nhà máy sản xuất tự chủ khoảng 25 - 30% nhu cầu điện năng, giảm lượng điện mua ngoài, chủ động hơn về nguồn cung và hạn chế phát thải gián tiếp từ sử dụng điện. Giải pháp này giúp VICEM giảm chi phí sản xuất khoảng 400 tỷ đồng/năm.

Những kết quả trên cho thấy các giải pháp công nghệ mang lại hiệu quả kép, vừa tiết kiệm chi phí, tài nguyên, năng lượng, vừa góp phần thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, giảm phát thải CO₂ và NOx ra môi trường.

Hướng tới sản xuất xi măng xanh, thông minh

- Những khó khăn nào đang đặt ra đối với VICEM trong quá trình chuyển đổi công nghệ, hướng tới sản xuất xanh và thông minh, thưa ông?

Khó khăn lớn nhất hiện nay là sự khác biệt về trình độ công nghệ, quy mô và tuổi đời thiết bị giữa các dây chuyền sản xuất. Trong khi đó, yêu cầu về tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải và bảo vệ môi trường ngày càng cao.

Bên cạnh đó, những hạn chế về nguồn lực tài chính, cơ chế chính sách và chất lượng nhân lực công nghệ cũng đặt ra yêu cầu VICEM phải có lộ trình chuyển đổi phù hợp, bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu hiện đại hóa, hiệu quả kinh tế và phát triển bền vững.

- Để tháo gỡ những khó khăn này, đồng thời tiếp tục hiện thực hóa các mục tiêu của Nghị quyết 57-NQ/TW, trong giai đoạn tới, VICEM sẽ tập trung vào những nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm nào?

VICEM đã xây dựng và đang triển khai Chiến lược phát triển giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2045. Trong đó, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tiếp tục là động lực then chốt để VICEM nâng cao năng lực cạnh tranh, hướng tới phát triển bền vững.

Thời gian tới, VICEM xác định tập trung đổi mới kỹ thuật, công nghệ theo hướng hiện đại, xanh và thông minh; ưu tiên các giải pháp nâng cao hiệu suất thiết bị, tiết kiệm năng lượng, sử dụng nhiên liệu thay thế và giảm phát thải carbon.

Đồng thời, VICEM đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện trong quản trị, điều hành và sản xuất kinh doanh; từng bước ứng dụng tự động hóa tiên tiến, trí tuệ nhân tạo và quản trị dựa trên dữ liệu.

VICEM cũng chú trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; tăng cường hợp tác với các cơ sở nghiên cứu, trường đại học và đối tác công nghệ, hướng tới phát triển bền vững và nâng cao vị thế trong ngành xi măng Việt Nam.

Đặc biệt, VICEM tiếp tục thúc đẩy chuyển đổi xanh, phát triển các sản phẩm sử dụng tiết kiệm tài nguyên không tái tạo, giảm phát thải CO₂. Đây là hướng đi xuyên suốt nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, bảo vệ môi trường và tăng cường năng lực cạnh tranh của thương hiệu VICEM trong ngành xi măng.

Trân trọng cảm ơn ông!