Ảnh minh họa tạo bởi AI.
Kính, gạch ốp lát, ván ép gỗ vào diện cảnh báo rủi ro
Theo danh sách cảnh báo của Cục Phòng vệ thương mại - Bộ Công Thương (PVTM), nhiều mặt hàng thuộc nhóm vật liệu hoàn thiện đang có vị thế đáng kể tại thị trường nước ngoài, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ bị điều tra khi kim ngạch và thị phần gia tăng.
Đáng chú ý, trong 7 tháng năm 2026, xuất khẩu kính cường lực dùng cho thiết bị gia dụng sang Ấn Độ đạt 130,3 triệu USD, tăng gấp 9,6 lần so với cùng kỳ năm trước. Việt Nam chiếm 11,3% tổng kim ngạch nhập khẩu sản phẩm cùng loại của thị trường này. Ấn Độ đã điều tra và kiến nghị áp thuế chống bán phá giá (CBPG) đối với kính cường lực nhập khẩu từ Trung Quốc; vì vậy, mặt hàng của Việt Nam cần được theo dõi sát trước khả năng phát sinh vụ việc mới.
Cũng tại Ấn Độ, kính nổi trong suốt của Việt Nam đạt kim ngạch xuất khẩu 52,7 triệu USD, tăng 4,6%, chiếm 29,8% tổng nhập khẩu sản phẩm cùng loại và đứng thứ hai trong số các nhà cung cấp. Trong khi đó, Ấn Độ đang áp dụng thuế CBPG đối với sản phẩm từ nhiều thị trường và tháng 9/2026 đã kiến nghị áp thuế chống trợ cấp đối với kính nổi trong suốt nhập khẩu từ Malaysia. Thị phần lớn khiến sản phẩm của Việt Nam cần được theo dõi về nguy cơ bị điều tra.
Ở nhóm vật liệu hoàn thiện khác, thủy tinh nghiền (frit) xuất khẩu sang Indonesia đạt 16,5 triệu USD, tăng 3% và chiếm 53% tổng nhập khẩu của thị trường này; Việt Nam là nhà cung cấp lớn nhất. Indonesia đã áp dụng thuế CBPG đối với sản phẩm cùng loại từ Trung Quốc từ năm 2017.
Trong khi đó, xuất khẩu gạch ốp lát sang Mexico đạt 15,7 triệu USD, tăng 81,1%, chiếm 11,8% tổng nhập khẩu sản phẩm cùng loại. Việt Nam đứng thứ tư về nguồn cung tại thị trường này. Mexico đang áp dụng thuế CBPG đối với gạch ốp lát nhập khẩu từ Trung Quốc, tạo thêm cơ sở để doanh nghiệp Việt Nam theo dõi nguy cơ phát sinh điều tra.
Với nhóm vật liệu có nguồn gốc gỗ, ván ép gỗ cứng xuất khẩu sang EU đạt 129,85 triệu USD trong 7 tháng năm 2026, tăng 710,7%, chiếm 26,7% tổng nhập khẩu của thị trường và đứng đầu về nguồn cung. Trong bối cảnh EU đang áp dụng thuế CBPG đối với ván ép gỗ cứng xuất xứ Trung Quốc, mức tăng mạnh của hàng Việt Nam có thể khiến sản phẩm được chú ý hơn và tiềm ẩn nguy cơ bị điều tra.
Ngoài ra, thanh nẹp gỗ và sản phẩm gia công gỗ xuất khẩu sang Mỹ đạt 33,8 triệu USD, chiếm 13% tổng nhập khẩu sản phẩm cùng loại và đứng thứ hai về nguồn cung. Dù kim ngạch giảm 39,3% so với cùng kỳ, mặt hàng vẫn nằm trong diện cần theo dõi do Mỹ đang áp dụng biện pháp PVTM với sản phẩm tương tự từ Trung Quốc và Brazil.
Thép, nhôm và ống đồng cũng đối mặt nguy cơ điều tra
Thép và sản phẩm thép là nhóm cần được doanh nghiệp xuất khẩu chú ý, nhất là các mặt hàng đang có thị phần đáng kể tại những thị trường áp dụng biện pháp PVTM đối với sản phẩm tương tự từ một số quốc gia.
Tại Indonesia, thép cuộn và thép tấm cán nóng xuất khẩu từ Việt Nam đạt 79,7 triệu USD trong 7 tháng năm 2026, chiếm 26,2% tổng nhập khẩu sản phẩm cùng loại và đứng thứ hai về nguồn cung, dù kim ngạch giảm 14,9%. Indonesia đang áp dụng thuế CBPG với sản phẩm từ nhiều thị trường, đồng thời mở cuộc điều tra mới đối với thép cán nóng từ Trung Quốc trong năm 2025. Cục PVTM lưu ý doanh nghiệp cần minh bạch quy trình sản xuất tại Việt Nam, đặc biệt về nguồn gốc nguyên liệu đầu vào, nhằm hạn chế nguy cơ bị điều tra chống lẩn tránh.
Tại Thái Lan, xuất khẩu thép tấm cán nguội mạ hợp kim nhôm-kẽm của Việt Nam đạt 11,7 triệu USD, tăng 28,2%, chiếm 30% tổng nhập khẩu sản phẩm cùng loại. Thái Lan đang áp dụng thuế CBPG đối với sản phẩm từ Trung Quốc và điều tra chống lẩn tránh liên quan đến thép mạ hợp kim kẽm-nhôm-magiê của nước này. Diễn biến trên đặt ra yêu cầu theo dõi sát nguy cơ điều tra đối với các sản phẩm có liên quan.
Một số sản phẩm thép phục vụ kết cấu và xây dựng cũng nằm trong danh sách cảnh báo. Xuất khẩu thép cọc cừ sang Canada đạt 8,2 triệu USD, tăng 58,1%; thép hình rỗng dùng làm kết cấu đạt 7,3 triệu USD, tăng 36%. Canada đã áp dụng biện pháp PVTM với một số sản phẩm thép nhập khẩu từ các nước khác. Nếu xuất khẩu từ Việt Nam tiếp tục tăng, các mặt hàng này có thể thu hút sự chú ý của cơ quan điều tra.
Đối với sản phẩm thép dùng trong công trình, cáp thép dự ứng lực cho bê tông xuất khẩu sang Mỹ đạt 19,3 triệu USD, chiếm 35,5% tổng nhập khẩu và là nguồn cung lớn nhất. Mỹ đã áp dụng thuế CBPG và chống trợ cấp với sản phẩm từ Trung Quốc, đồng thời áp dụng thuế CBPG đối với nhiều thị trường khác; biện pháp được gia hạn vào tháng 5/2026. Đây là yếu tố khiến mặt hàng cần được tiếp tục theo dõi về nguy cơ phát sinh điều tra mới.
Ở nhóm kim loại màu, nhôm thanh định hình xuất khẩu sang Australia đạt 42,1 triệu USD, tăng 134,9% so với cùng kỳ năm trước. Việt Nam từng chịu thuế CBPG tại thị trường này từ năm 2017 đến tháng 6/2022; hiện Australia vẫn áp dụng biện pháp đối với sản phẩm từ Trung Quốc và có biện pháp với Malaysia đang được rà soát. Tốc độ tăng xuất khẩu hiện nay khiến khả năng bị điều tra hoặc tái điều tra cần được lưu ý.
Tại Canada, nhôm thanh định hình của Việt Nam đạt 61,1 triệu USD, tăng 19,4%. Đáng chú ý hơn, ống đồng xuất khẩu sang Canada đạt 32,9 triệu USD, tăng 77,6%, chiếm 35,1% tổng nhập khẩu và đứng đầu về nguồn cung. Canada đang áp dụng thuế CBPG đối với ống đồng từ Trung Quốc, Hàn Quốc, Mexico, Brazil và Hy Lạp. Với tốc độ tăng trưởng và thị phần lớn, mặt hàng này nằm trong nhóm cần theo dõi nguy cơ phát sinh điều tra.
Kiểm soát xuất xứ, tránh nguy cơ bị điều tra chống lẩn tránh
Bên cạnh các nhóm hàng trên, danh sách cảnh báo còn đề cập màng nhựa lót bê tông xuất khẩu sang Australia. Trong 7 tháng năm 2026, kim ngạch đạt 6,6 triệu USD, tăng 33,3%, nhưng mới chiếm 2,3% tổng nhập khẩu sản phẩm cùng loại. Australia đã áp dụng thuế CBPG đối với sản phẩm từ Malaysia và từng tiến hành điều tra chống lẩn tránh đối với mặt hàng này. Doanh nghiệp cần tiếp tục theo dõi chính sách nhập khẩu và biến động thị trường.
Điểm chung của nhiều mặt hàng trong danh sách là sản phẩm Việt Nam có thị phần lớn hoặc tăng trưởng xuất khẩu nhanh tại các thị trường đang áp dụng biện pháp PVTM đối với hàng hóa tương tự từ quốc gia khác, đặc biệt là Trung Quốc. Đây là những yếu tố có thể khiến cơ quan chức năng và ngành sản xuất nước nhập khẩu quan tâm hơn đến nguồn gốc, quy trình sản xuất và giá xuất khẩu của hàng Việt Nam.
Do đó, doanh nghiệp cần kiểm soát chặt nguồn gốc nguyên liệu, nhất là nguyên liệu và bán thành phẩm nhập khẩu từ Trung Quốc; bảo đảm hoạt động sản xuất tại Việt Nam đáp ứng quy tắc xuất xứ; đồng thời lưu giữ đầy đủ hồ sơ mua nguyên liệu, định mức sản xuất, chi phí, quy trình gia công và chứng từ xuất khẩu. Việc minh bạch dữ liệu giúp doanh nghiệp chủ động giải trình khi có yêu cầu xác minh xuất xứ hoặc phát sinh điều tra.
Cần lưu ý, việc một mặt hàng xuất hiện trong danh sách cảnh báo không đồng nghĩa sản phẩm đó đã bị điều tra hoặc bị kết luận gian lận xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp. Đây là cơ sở để doanh nghiệp nhận diện sớm nguy cơ, chủ động rà soát hoạt động xuất khẩu và chuẩn bị phương án ứng phó.